Architect zoekt natuurliefhebber

Zomaar wat cijfers: gebouwen zijn, in de VS tenminste, goed voor 39 procent van het energieverbruik, 68 procent van het electriciteitsverbruik en 38 procent van de CO2-uitstoot. De abstractie van cijfers daargelaten, begint het besef door te dringen – hoe traag ook – dat er veel te winnen valt op het gebied van energieverbruik binnen de bebouwde omgeving.

Na het lezen van de term CO2 haakt de helft van de lezers wellicht af. Maar het kan inspirerend zijn om praktijkvoorbeelden te zien van nieuwe ontwikkelingen welke slim omgaan met beschikbare energiebronnen, en minder afval produceren. Mocht Al Gore de wereld vermoeien met zijn doemscenario’s, dan is er altijd nog het argument van de (technologische) vooruitgang.

De website GeekAbout.com stelde een lijst samen van 15 ontwerpen voor gebouwen in het stedelijke domein die slim omgaan met hun omgeving. Zo gaat het nieuwe filiaal van de Bank of America in New York, ontworpen door Cook+ Fox Architecten, voor de titel van ‘meest milieuvriendelijke wolkenkrabber ter wereld’. Geen druppel vocht valt op of in het gebouw (de toiletten) zonder te worden hergebruikt. Verterende voedselresten zal zullen gas leveren.

Ook de spectaculair ontworpen ‘India Tower’ in Mumbai zal hemel- en ander water gaan benutten. Bij de bouw, die inmiddels is begonnen, worden recyclebare materialen gebruikt. In Dubai verrijst de Burj al-Taqa, een qua energie volledig zelfvoorzienende toren. De airconditioning is gebaseerd op verkoelend zeewater, een 61 meter hoge windturbine en twee zonnepanelen sieren het dak.

Een blik in de toekomst, of wishfull thinking? Alle genoemde gebouwen zijn immers slechts iconische, architectonische hoogstandjes die vooral willen opvallen. Meer dan een druppel verschil zullen ze ecologisch gezien dan ook niet maken. Laten we de opdrachtgevers van deze bouwkundige pronkjuweeltjes dan maar aanmerken als ‘early adopters’; de elite mag eerst met de veren strijken, maar uiteindelijk zal iedereen er aan geloven.

Overstapmachine van 150 miljoen euro

“Meer dan een overstapmachine met een mooi dak is het niet geworden.”

Aldus een zuur besluit op Archined over het onlangs voltooide station Amsterdam Bijlmer Arena. Het station biedt in ieder geval een moderne, bijna futuristische aanblik. Ook de filosofie van het project is aangepast aan de wensen van de tijd: “Zien en gezien worden’ is het uitgangspunt geweest bij het ontwerp van het markante stationsgebouw”, aldus de website van Arena Boulevard.

150 miljoen is uitgegeven aan de bouw van de halteplaats. Ter vergelijking; de op een steenworp afstand gelegen Amsterdam Arena kostte in 1996 omgerekend 130 miljoen euro. Dat levert in ieder geval een duidelijk contrast op met het station waar men hiervoor in- en uitstapte.

Volgens een woordvoerder van spoorbeheerder ProRail is het ontwerp van Arcadis Architecten en Grimshaw Architects een voorbeeld van hoe dit soort gebouwen in de toekomst worden ontworpen.

De komende jaren verrijzen in Nederland nog een achttal grote stations, waaronder een nieuw Utrecht Centraal. Vermaarde architecten grijpen hun kans, maar moeten wel rekening houden met alomtegenwoordige commercie waardoor de grens tussen winkelcentra en stations steeds meer vervaagt.

Wat doet een Koolhaas in China?

Rem Koolhaas ontwierp voor de Chinese staatstelevisie (CCTV) een hoofdzetel met als meest opvallende element twee leunende torens, die ongeveer net zo scheef zijn als de machts- en welvaartsverdeling in China. Nog vele westerse architecten zullen in het land hun kunsten kunnen gaan vertonen; zo verwachten stadsplanners in Bejing dat de Chinese hoofdstad de komende twaalf jaar alleen al driehonderd nieuwe wolkenkrabbers zal verwelkomen.

Vandaag meldt het staatspersbureau Xinhua een mijlpaal in de bouwgeschiedenis van het door Koolhaas ontworpen hoofdkantoor: CCTV twin towers “Shake Hands” (Foto’s).

Levert het werken in een dictatuur gewetensbezwaren op? In een interview met Der Spiegel toont Koolhaas zich van zijn pragmatische kant:

Spiegel: Doesn’t it trouble you to be working in countries like China and Dubai, which are not democratic, but autocratic?

Koolhaas: It’s controversial, of course. But what’s the alternative?

Business Week zette zijn eerste Chinese project alvast in een lijst met de tien meest intrigerende voorbeelden van moderne architectuur in China, naast onder andere een gebouw dat de status van icoon al een tijdje heeft bereikt, het olympisch stadion in Bejing, ontworpen door het Zwitserse duo Herzog & De Meuron.

Koolhaas’ succes is inmiddels ook bewezen in het land dat ideologisch gezien aan het andere kant van het economische spectrum staat. Hij voorzag de inwoners van Seattle van een indrukwekkende ‘Public Library’, bijna zonder uitzondering bewondering oogstend.